Ar-Ge Merkezinde Yüksek Katma Değerli Proje Nasıl Ortaya Çıkar?

Her Proje Yüksek Katma Değerli Bir Ar-Ge Projesi Değildir

Bir işletmede çok sayıda iyileştirme, tasarım ve geliştirme çalışması gerçekleştirilebilir. Ancak bunların tamamının işletmeye aynı teknolojik ve ekonomik değeri sağlaması beklenemez.

Ar-Ge Merkezi yönetiminde temel soru;

“Bu yıl kaç proje yaptık?”

olmamalıdır.

Asıl soru şudur:

“Yaptığımız projeler sonucunda işletme daha önce sahip olmadığı hangi bilgiye, teknolojiye ve yeteneğe sahip oldu?”

Yüksek katma değerli bir Ar-Ge projesinin çıkış noktası tam olarak burasıdır.

Proje sonunda yalnızca yeni bir ürün değil; yeni bir tasarım kabiliyeti, üretim yöntemi, malzeme bilgisi, algoritma, proses bilgisi, test yöntemi veya işletmenin rakiplerinden ayrışmasını sağlayacak yeni bir teknik yetenek ortaya çıkmalıdır.

Yüksek Katma Değerli Proje Nereden Bulunur?

Ar-Ge projelerindeki deneyimimiz bize gösteriyor ki güçlü proje fikirleri çoğu zaman işletmenin zaten içerisinde bulunmaktadır.

Müşterinin çözülemeyen bir problemi...

Üretimde sürekli tekrar eden bir darboğaz...

Yurt dışından yüksek bedelle satın alınan bir ürün veya teknoloji...

Rakiplerin sahip olduğu ancak işletmenin henüz geliştiremediği bir özellik...

Müşteriden gelen sıra dışı bir talep...

Yüksek enerji veya malzeme tüketen bir proses...

Üretilebildiği halde istenilen kalite seviyesine ulaştırılamayan bir ürün...

Bunların her biri potansiyel bir Ar-Ge projesinin başlangıç noktası olabilir.

Buradaki kritik konu, problemi projeye dönüştürebilme becerisidir.

Problemi Değil, Teknolojik Belirsizliği Aramak

İyi bir Ar-Ge projesi hazırlarken yalnızca “Ne yapacağız?” sorusunun cevaplanması yeterli değildir.

Biz öncelikle şunu sorgularız:

“Bugün bunu neden yapamıyoruz?”

Bu soru bizi teknolojik belirsizliğe götürür.

Mevcut bilgi neden yeterli değil?

Hangi teknik problemin çözülmesi gerekiyor?

Hangi parametreleri bilmiyoruz?

Hangi alternatifleri deneyerek öğrenmemiz gerekiyor?

Başarısız olma ihtimali nerede?

Proje sonunda hangi yeni bilgi işletmenin içerisinde kalacak?

Bu soruların cevapları ortaya çıktığında sıradan bir ürün geliştirme çalışması ile gerçek bir Ar-Ge projesi arasındaki fark da belirginleşmeye başlar.

Yüksek Katma Değer Nasıl Oluşur?

Ar-Ge projesinin ekonomik değeri yalnızca geliştirilen ürünün satış fiyatıyla ölçülmemelidir.

Örneğin bir proje sonucunda işletme;

ithal ettiği kritik bir ürünü kendi bünyesinde geliştirebilir,

daha önce fason yaptırdığı bir prosesi kendi teknolojisiyle gerçekleştirebilir,

müşteriye özel mühendislik çözümü sunabilir,

üretim maliyetini önemli ölçüde azaltabilir,

ürünün performansını artırabilir,

yeni bir pazara girebilir,

patent veya faydalı model oluşturabilecek teknik bilgi geliştirebilir,

ya da daha önce teklif veremediği yüksek teknoloji gerektiren işlere teklif verebilir.

Bunların tamamı Ar-Ge'nin yarattığı ekonomik değerdir.

Dolayısıyla başarılı bir Ar-Ge projesinin sonunda yalnızca “Ne geliştirdik?” sorusunu değil;

“Bu geliştirme işletmenin para kazanma biçimini nasıl değiştirdi?”

sorusunu da sormak gerekir.

En Büyük Kazanç Bazen Üründen Değil, Know-How'dan Gelir

Ar-Ge çalışmalarında gözlemlediğimiz en önemli sonuçlardan biri budur.

Bir proje tamamlanır ve geliştirilen ürün ticari olarak beklenen başarıyı yakalayamayabilir.

Ancak proje sırasında kazanılan bilgi başka projelerde kullanılabiliyorsa yapılan çalışma tamamen kaybedilmiş değildir.

Çünkü işletmenin içerisinde artık daha önce bulunmayan bir bilgi vardır.

Malzemenin davranışı öğrenilmiştir.

Bir tasarım yöntemi geliştirilmiştir.

Bir prosesin kritik parametreleri belirlenmiştir.

Yeni test yöntemleri öğrenilmiştir.

Tedarikçiler tanınmıştır.

Mühendisler problemi çözmeyi öğrenmiştir.

İşte bu birikim kurumsal know-how haline geldiğinde, bir sonraki projenin başlangıç noktası artık sıfır değildir.

Her proje bir sonraki projenin bilgi sermayesine dönüşür.

Ar-Ge Merkezi Aynı Zamanda Bir İnsan Yetiştirme Merkezi Olmalıdır

Bir Ar-Ge Merkezi'nin sahip olduğu en değerli varlık laboratuvarı, makinesi veya yazılımı değildir.

Nitelikli insan kaynağıdır.

Bu nedenle Ar-Ge Merkezi'nin başarısını değerlendirirken yalnızca projelerin sonuçlarını değil, çalışanların proje öncesi ve sonrasındaki yetkinliklerini de değerlendirmek gerekir.

Bir mühendis Ar-Ge Merkezi'nde birkaç yıl çalıştıktan sonra;

problemi daha iyi tanımlayabiliyor,

literatür ve patent araştırması yapabiliyor,

teknolojik alternatifleri karşılaştırabiliyor,

deney tasarlayabiliyor,

sonuçları analiz edebiliyor,

teknik rapor hazırlayabiliyor,

proje bütçesi ve iş-zaman planı oluşturabiliyor,

riskleri öngörebiliyor

ve yeni bir fikri projeye dönüştürebiliyorsa Ar-Ge Merkezi gerçek görevlerinden birini yerine getiriyor demektir.

Proje Yapma Becerisi Öğretilebilir

Ar-Ge personelinin yalnızca teknik uzmanlığını geliştirmek yeterli değildir.

Proje geliştirme yeteneğinin de geliştirilmesi gerekir.

Bunun için çalışanların doğrudan proje geliştirme süreçlerinin içerisine dahil edilmesini önemli buluyoruz.

Bir proje fikri ortaya çıktığında hazır bir proje metninin personele verilmesi yerine, çalışanların şu sorular üzerinde düşünmesini sağlamak gerekir:

Problem nedir?

Mevcut çözümler neden yeterli değildir?

Teknolojik belirsizlik nedir?

Hangi deneyleri yapacağız?

Başarı kriterimiz nedir?

Hangi iş paketlerine ihtiyacımız var?

Hangi risklerle karşılaşabiliriz?

Proje sonunda hangi bilgi işletmede kalacak?

Bu sorular tekrar tekrar sorulduğunda proje geliştirme kültürü birkaç kişinin sahip olduğu bir yetenek olmaktan çıkar ve organizasyonun yeteneğine dönüşmeye başlar.

Ar-Ge Toplantıları Raporlama Toplantısı Olmamalıdır

Ar-Ge Merkezi toplantılarında yalnızca “Proje yüzde kaç tamamlandı?” sorusunun konuşulması önemli bir fırsatın kaybedilmesine neden olabilir.

Toplantılarda aynı zamanda;

Ne öğrendik?

Ne başarısız oldu?

Neden başarısız oldu?

Hangi yeni teknik bilgi ortaya çıktı?

Bu bilgiyi başka hangi üründe kullanabiliriz?

Buradan yeni bir proje çıkar mı?

soruları da sorulmalıdır.

Çünkü Ar-Ge'nin en değerli çıktılarından biri başarısız bir denemenin neden başarısız olduğunu öğrenmektir.

Bu bilgi kayıt altına alınmadığında aynı hata birkaç yıl sonra başka bir çalışan tarafından tekrar yapılabilir.

Kayıt altına alındığında ise kurumsal hafızaya dönüşür.

Bir Proje Başka Projeler Doğurmalıdır

Olgunlaşan bir Ar-Ge Merkezi'nde projeleri birbirinden bağımsız çalışmalar olarak değerlendirmemek gerekir.

İyi bir proje yeni sorular ortaya çıkarır.

Yeni sorular yeni projelere dönüşür.

Örneğin geliştirilen yeni bir ürün;

yeni bir malzeme araştırmasını,

yeni bir üretim prosesini,

otomasyon ihtiyacını,

enerji verimliliği çalışmasını,

yeni test yöntemlerini,

yazılım geliştirmeyi,

hatta patentlenebilecek yeni teknik çözümleri beraberinde getirebilir.

Böylece tek bir proje zaman içerisinde bir teknoloji yol haritasına dönüşebilir.

Ar-Ge Merkezi'nin sürdürülebilirliği açısından hedef tam olarak bu olmalıdır.

Bilgiyi Kişiden Kuruma Aktarmak

Know-how yönetimindeki en büyük risklerden biri bilginin çalışanların kişisel hafızasında kalmasıdır.

Bir çalışan işletmeden ayrıldığında yıllar içerisinde kazanılmış teknik bilgi de onunla birlikte kaybolmamalıdır.

Bu nedenle proje sonucunda oluşan;

deney sonuçları,

başarısız denemeler,

tasarım kararları,

hesaplamalar,

test sonuçları,

kritik proses parametreleri,

teknik çizimler,

prototip sonuçları,

literatür ve patent araştırmaları,

öğrenilmiş dersler

sistematik biçimde kayıt altına alınmalıdır.

Böylece kişisel bilgi, kurumsal bilgiye dönüşür.

İşletmenin gerçek teknolojik sermayesi de zaman içerisinde burada oluşur.

Ar-Ge Merkezi Bir Maliyet Merkezi Değil, Teknoloji Üretim Merkezi Olabilir

Doğru yönetilmeyen bir Ar-Ge Merkezi zaman içerisinde raporların hazırlandığı, projelerin sisteme girildiği ve denetim dönemlerinde yoğunlaşılan idari bir yapıya dönüşebilir.

Oysa doğru yapılandırılmış bir Ar-Ge Merkezi;

müşteri problemlerini projeye,
projeleri teknolojiye,
teknolojiyi ürüne,
ürünü ticari değere
ve bütün bu süreci kurumsal know-how'a dönüştüren bir yapı olmalıdır.

Bu dönüşüm gerçekleştiğinde Ar-Ge Merkezi'nin işletmeye katkısı yalnızca alınan teşviklerle ölçülemez.

Asıl kazanç, işletmenin birkaç yıl sonra daha zor problemleri çözebilen, daha yüksek teknoloji geliştirebilen ve daha yüksek katma değerli ürünleri pazara sunabilen bir şirkete dönüşmesidir.

2KA2 Yaklaşımı: Projeden Çok Proje Üretebilen Yapı Kurmak

2KA2 olarak Ar-Ge Merkezlerinde edindiğimiz deneyim bize önemli bir şey öğretti:

Amaç yalnızca iyi bir Ar-Ge projesi hazırlamak değildir. Asıl amaç, işletmenin kendi kendine sürekli iyi Ar-Ge projeleri üretebildiği bir yapı oluşturmaktır.

Bunun yolu da insan kaynağını geliştirmekten, çalışanlara proje yapmayı öğretmekten, teknik bilginin kayıt altına alınmasından ve her projede oluşan know-how'ın bir sonraki projeye aktarılmasından geçmektedir.

Bir süre sonra fark ortaya çıkar.

Çalışanlar yalnızca kendilerine verilen projeleri gerçekleştiren kişiler olmaktan çıkar; yeni proje fikirleri üreten insanlara dönüşür.

İşletme yalnızca mevcut ürünlerini geliştiren bir şirket olmaktan çıkar; kendi teknolojisini geliştiren bir organizasyona dönüşür.

Bizce başarılı bir Ar-Ge Merkezi'nin işletmeye bırakabileceği en değerli miras da budur:

Daha nitelikli insanlar, daha güçlü bir proje kültürü ve sürekli büyüyen kurumsal know-how.

2KA2 Danışmanlık
Müşteri ve çevresini sürekli geliştirir, değer yaratır.